Table of Contents
فتق زمانی رخ می‌دهد که بخشی از چربی یا روده از نقطه‌ای ضعیف در دیواره شکم بیرون بزند. فتق معمولاً خودبه‌خود برطرف نمی‌شود و با گذشت زمان ممکن است بزرگتر شود. تنها درمان قطعی آن جراحی است.
در این صفحه می‌خوانید فتق چیست، چه انواعی دارد، چه علائمی نیاز به اقدام فوری دارد، جراحی فتق چگونه انجام می‌شود و بعد از عمل چه انتظاری باید داشت. اگر برای جراحی فتق در کرج به مشاوره نیاز دارید، اطلاعات تماس مطب در انتهای صفحه آمده است.
فتق چیست و چه علائمی دارد؟
دیواره عضلانی شکم در برخی نقاط ضعیف‌تر است. وقتی فشار داخل شکم افزایش پیدا می‌کند، بافت‌های داخلی ممکن است از این نقاط بیرون بزنند و برآمدگی ایجاد کنند.
علائم شایع:
- برآمدگی یا تورم در ناحیه شکم یا کشاله ران که معمولاً هنگام ایستادن، سرفه یا زورزدن بیشتر دیده می‌شود
- حس کشیدگی، سنگینی یا درد در همان ناحیه
- ناراحتی هنگام بلند کردن اجسام یا خم‌شدن
- گاهی برآمدگی در حالت درازکش کوچک‌تر می‌شود یا از بین می‌رود
برخی فتق‌ها در ابتدا درد ندارند. نداشتن درد به معنای بی‌خطر بودن نیست و ارزیابی توسط جراح لازم است.
نشانه‌های اورژانسی: چه زمانی فوراً مراجعه کنیم؟
فتق ممکن است گیر کند و خون‌رسانی بافت یا روده را مختل کند. این وضعیت اورژانسی است و نیاز به جراحی فوری دارد. در صورت مشاهده این علائم بدون معطلی به اورژانس مراجعه کنید:
- درد ناگهانی و شدید در ناحیه فتق
- برآمدگی سفت، دردناک و غیرقابل جا انداختن
- تغییر رنگ پوست روی فتق (قرمز، بنفش یا تیره)
- تهوع و استفراغ
- نداشتن دفع مدفوع یا گاز، همراه با دل‌درد و نفخ
انواع فتق
| نوع فتق | محل |
|---|---|
| فتق کشاله ران (اینگوینال) | ناحیه کشاله ران؛ شایع‌ترین نوع، به‌ویژه در آقایان |
| فتق رانی (فمورال) | زیر کشاله ران؛ در خانم‌ها نسبتاً شایع‌تر است |
| فتق ناف | اطراف ناف |
| فتق اپی‌گاستریک | خط وسط شکم، بالاتر از ناف |
| فتق ناحیه برش جراحی قبلی (انسیژنال) | محل زخم عمل جراحی قبلی |
| فتق هیاتال | دیافراگم و بالای معده؛ مدیریت آن با سایر فتق‌ها متفاوت است |
تشخیص نوع فتق در انتخاب روش جراحی نقش مستقیم دارد.
چه عواملی خطر فتق را بالا می‌برند؟
- بلند کردن مکرر اجسام سنگین
- سرفه مزمن
- یبوست و زورزدن هنگام دفع
- چاقی
- بارداری
- سابقه جراحی شکم
- افزایش سن
- سیگار کشیدن (که روی کیفیت بافت و بهبود زخم اثر می‌گذارد)
تشخیص فتق
در بیشتر موارد، معاینه بالینی توسط جراح برای تشخیص کافی است. در موارد مشکوک یا فتق‌های کوچک، ممکن است سونوگرافی یا سی‌تی‌اسکن درخواست شود.
چه کسانی نیاز به جراحی دارند؟
در بیشتر موارد، فتق علامت‌دار با جراحی درمان می‌شود. در برخی بیماران با فتق کوچک و بدون علامت، جراح ممکن است پیگیری و مشاهده را پیشنهاد دهد. تصمیم نهایی به نوع فتق، اندازه، علائم، سن و شرایط کلی بیمار بستگی دارد.
درباره درمان‌های غیرجراحی: فتق‌بند ممکن است موقتاً علائم را کم کند، اما فتق را درمان نمی‌کند. ماساژ یا دارو نیز باعث ترمیم فتق نمی‌شود. تأخیر در مراجعه به‌دلیل استفاده از این روش‌ها می‌تواند خطر عارضه را بالا ببرد.
روش‌های جراحی فتق
هدف جراحی، برگرداندن بافت بیرون‌زده به جای خود و تقویت نقطه ضعف دیواره شکم است.
جراحی باز: جراح از طریق برشی در ناحیه فتق، نقطه ضعف را ترمیم می‌کند.
جراحی لاپاراسکوپی: با چند برش کوچک و استفاده از دوربین و ابزار مخصوص، ترمیم از داخل شکم انجام می‌شود. ممکن است در برخی بیماران دوره بهبودی را راحت‌تر کند، اما برای همه فتق‌ها مناسب نیست.
استفاده از مش (توری جراحی): در بسیاری از موارد، ناحیه ضعیف با یک مش تقویت می‌شود. مطالعات نشان می‌دهد استفاده از مش معمولاً خطر عود را کاهش می‌دهد. انتخاب روش و استفاده یا عدم استفاده از مش بر اساس شرایط هر بیمار توسط جراح انجام می‌شود.
نوع بیهوشی: بسته به نوع فتق و روش جراحی ممکن است بیهوشی عمومی، بی‌حسی نخاعی یا بی‌حسی موضعی استفاده شود. متخصص بیهوشی و جراح در این مورد با شما صحبت می‌کنند.
آماده‌سازی قبل از جراحی
- ارائه فهرست داروها (به‌ویژه داروهای رقیق‌کننده خون) و سابقه بیماری‌ها به جراح
- انجام آزمایش‌ها و بررسی‌های لازم طبق نظر پزشک
- ناشتا بودن در زمان تعیین‌شده
- ترک یا کاهش سیگار، در صورت امکان، پیش از عمل
- رعایت دستورهای پزشک درباره مصرف داروها
دوره بهبودی و مراقبت‌های بعد از عمل
بسیاری از بیماران چند روز پس از عمل به فعالیت‌های سبک بازمی‌گردند. زمان دقیق بازگشت به کار و ورزش به نوع فتق و روش جراحی بستگی دارد و باید طبق دستور جراح باشد. توصیه‌های عمومی:
- پیاده‌روی سبک را از روزهای اول و تدریجی شروع کنید.
- از بلند کردن اجسام سنگین و فعالیت‌های سنگین تا زمان تعیین‌شده توسط جراح خودداری کنید (معمولاً چند هفته).
- غذاهای سبک و پرفیبر مصرف کنید تا هنگام دفع فشاری به محل عمل وارد نشود.
- در صورت نیاز از داروهای مسکن و ملین تجویز‌شده استفاده کنید.
- محل زخم را تمیز و خشک نگه دارید.
- از سرفه و زورزدن شدید و حرکات ناگهانی بپرهیزید.
برای جزئیات بیشتر، صفحه مراقبت‌های بعد از عمل جراحی فتق را ببینید.
عوارض احتمالی جراحی فتق
جراحی فتق به‌طور کلی از عمل‌های رایج و ایمن است، اما مانند هر جراحی ممکن است عوارضی داشته باشد:
- درد و ناراحتی موقت که معمولاً با مسکن کنترل می‌شود
- تورم و کبودی در محل عمل
- عفونت زخم
- خونریزی یا تجمع خون و مایع در محل جراحی
- آسیب عصبی یا کاهش حس در اطراف ناحیه، به‌ندرت
- عود فتق
- درد مزمن: در درصدی از بیماران ممکن است درد برای ماه‌ها پس از عمل باقی بماند. شیوع آن در مطالعات مختلف متفاوت گزارش شده و در بیشتر موارد خفیف است. اگر درد پس از چند هفته بهتر نشد یا بدتر شد، به جراح اطلاع دهید.
انتخاب جراح باتجربه و رعایت دستورهای قبل و بعد از عمل، خطر این عوارض را کم می‌کند.
چه زمانی بعد از عمل باید به پزشک اطلاع بدهیم؟
در این موارد با جراح تماس بگیرید یا به مرکز درمانی مراجعه کنید:
- تب بالای ۳۸ درجه یا لرز
- قرمزی، گرما، تورم رو به افزایش یا ترشح چرکی از زخم
- خونریزی از زخم
- تهوع و استفراغ مداوم یا ناتوانی در خوردن و آشامیدن
- درد شدید که با مسکن کنترل نمی‌شود
- نداشتن دفع مدفوع یا گاز همراه با نفخ
- تنگی نفس یا تورم و درد یک پا (نیاز به بررسی فوری)
هزینه جراحی فتق در کرج
هزینه به عوامل زیر بستگی دارد:
- نوع فتق و پیچیدگی آن
- روش جراحی (باز یا لاپاراسکوپی)
- استفاده از مش و نوع آن
- نوع بیهوشی
- مرکز درمانی و مدت بستری
- پوشش بیمه
برای برآورد دقیق، پس از معاینه و تعیین نوع جراحی می‌توانید از مطب اطلاع بگیرید. درباره پوشش بیمه نیز با بیمه خود و مطب هماهنگ کنید.
جراحی فتق در کرج با دکتر امید نامداری
دکتر امید نامداری، جراح عمومی در کرج، ارزیابی و درمان انواع فتق را انجام می‌دهد. برای آشنایی بیشتر، صفحه معرفی دکتر و انواع جراحی عمومی را ببینید.
سوالات متداول
۱٫ آیا جراحی برای درمان فتق ضروری است؟
بله، در بیشتر موارد، جراحی برای درمان فتق ضروری است. فتق‌ها عموماً به تدریج بزرگتر می‌شوند و ممکن است عوارض جدی مانند گیر کردن بخش‌های داخلی بدن (که به عنوان فتق سکولیشن شناخته می‌شود)، درد مزمن و التهاب را به دنبال داشته باشند. جراحی فتق به منظور تقویت دیواره عضلانی و بستن نقطه ضعف انجام می‌شود.
۲٫ چه زمانی باید جراحی فتق انجام شود؟
زمان مناسب برای انجام جراحی فتق به عوامل مختلفی مانند نوع فتق، اندازه آن، علائم و عوارض مربوطه، سن و وضعیت کلی فرد بستگی دارد. در صورتی که فتق علائمی نداشته باشد و اندازه آن کوچک باشد، ممکن است پزشک توصیه کند منتظر بمانید و اقدام به جراحی نکنید. اما در بیشتر موارد، پزشک به شما توصیه می‌کند جراحی فتق را هر چه سریعتر انجام دهید.
۳٫ آیا جراحی فتق با عوارض و مخاطراتی همراه است؟
همانند هر جراحی دیگری، جراحی فتق نیز ممکن است با عوارض و مخاطراتی همراه باشد. برخی از عوارض ممکن شامل عفونت، خونریزی، تحریک عصب ها، نیاز به جراحی دوباره، تشکیل فتق مجدد و تشکیل رونویسی ها در منطقه عمل و زخم‌های عملیاتی است. اما با انتخاب یک جراح ماهر و پیروی از دستورات پس از عمراقبت، خطرات عمده‌ای کاهش می یابد.
۴٫ چقدر طول می‌کشد تا بهبودی پس از جراحی فتق رخ دهد؟
زمان بهبودی پس از جراحی فتق بستگی به جزئیات جراحی، نوع فتق، سن و وضعیت شخص و همچنین عوارض مربوطه دارد. در بیشتر موارد، افراد می‌توانند در عرض چند هفته بهبودی کامل را تجربه کنند. اما در برخی موارد، ممکن است طولانی تر طول بکشد تا بهبودی نهایی رخ دهد. پزشک شما برای شما راهنمایی می کند و زمان تخمینی بهبودی را تعیین می کند.
۵٫ آیا بعد از جراحی فتق نیاز به تغییر سبک زندگی دارم؟
بله، بعد از جراحی فتق، پزشک ممکن است توصیه‌هایی درباره تغییر سبک زندگی بدهد. این شامل مواردی مانند توصیه به عدم بار برداری سنگین، اجتناب از فعالیت های ورزشی سنگین، حفظ وزن سالم، اجتناب از استفاده از دخانیات و تنباکو، مراقبت از زخم عمل و پیروی از رژیم غذایی سالم است. این تغییرات بهترین نتیجه را برای بهبودی و جلوگیری از عود فتق فراهم می کنند.
