تیروئید غده‌ای کوچک و پروانه‌ای‌شکل در قسمت جلویی گردن است که با تولید هورمون‌های تیروئیدی، در تنظیم مصرف انرژی، دمای بدن و عملکرد طبیعی اندام‌های مختلف نقش دارد. ایجاد ندول، بزرگ شدن غده تیروئید، بعضی انواع پرکاری تیروئید و توده‌های مشکوک یا سرطانی می‌توانند شرایطی باشند که در آن جراحی تیروئید مورد بررسی قرار می‌گیرد. البته وجود هر ندول یا اختلال تیروئیدی به معنی نیاز قطعی به عمل نیست و تصمیم برای جراحی بر اساس شرایط هر بیمار، نتایج آزمایش‌ها، تصویربرداری و در موارد لازم نمونه‌برداری انجام می‌شود.
اگر پزشک جراحی تیروئید را برای شما مطرح کرده است، شناخت نوع بیماری، میزان بافتی که قرار است برداشته شود، روش جراحی، مراقبت‌های بعد از عمل و احتمال نیاز به مصرف دارو می‌تواند به تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر کمک کند.
Table of Contents
جراحی تیروئید چیست؟
جراحی تیروئید یا تیروئیدکتومی به مجموعه‌ای از عمل‌های جراحی گفته می‌شود که طی آن تمام یا بخشی از غده تیروئید برداشته می‌شود. میزان برداشتن تیروئید به علت جراحی و وضعیت خود غده بستگی دارد.
در بعضی بیماران تنها یک لوب تیروئید برداشته می‌شود، در حالی که در شرایط دیگری ممکن است جراحی کامل تیروئید ضرورت پیدا کند. بنابراین نمی‌توان برای همه بیماران یک روش جراحی مشخص در نظر گرفت. انتخاب روش مناسب باید بعد از بررسی وضعیت بیمار و توسط جراح انجام شود.
چه زمانی جراحی تیروئید انجام می‌شود؟
جراحی تیروئید می‌تواند برای شرایط مختلفی مورد استفاده قرار گیرد. از مهم‌ترین مواردی که ممکن است جراحی در آن‌ها مطرح شود می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
ندول مشکوک تیروئید
وجود ندول در تیروئید بسیار شایع است و همه ندول‌ها سرطانی نیستند. با این حال، اگر ویژگی‌های ندول در سونوگرافی یا نتیجه نمونه‌برداری با سوزن ظریف، احتمال بدخیمی را مطرح کند، ممکن است جراحی برای برداشتن بخشی از تیروئید یا کل آن پیشنهاد شود.
سرطان تیروئید
در صورت تشخیص سرطان تیروئید، نوع و وسعت بیماری در تعیین روش درمان نقش دارد. بسته به شرایط بیمار ممکن است لوبکتومی یا تیروئیدکتومی کامل مطرح شود و در برخی موارد نیز برداشتن غدد لنفاوی گردن مورد نیاز باشد. تصمیم درباره وسعت جراحی به نوع سرطان، اندازه و ویژگی‌های تومور و عوامل خطر بستگی دارد.
گواتر یا بزرگ شدن تیروئید
بزرگ شدن تیروئید همیشه نیازمند جراحی نیست. اما اگر گواتر باعث فشار روی ساختارهای اطراف، مشکل در بلع یا تنفس، احساس فشار در گردن یا مشکلات قابل توجه دیگری شود، جراحی ممکن است در نظر گرفته شود.
پرکاری تیروئید
در بعضی بیماران مبتلا به پرکاری تیروئید، به‌ویژه در برخی موارد بیماری گریوز یا ندول‌های تولیدکننده بیش از حد هورمون، جراحی یکی از گزینه‌های درمانی است. انتخاب جراحی در این شرایط به علت پرکاری، وضعیت بیمار و سایر گزینه‌های درمانی بستگی دارد.
انواع جراحی تیروئید
نوع عمل بر اساس بیماری و میزان بافت درگیر انتخاب می‌شود. رایج‌ترین روش‌ها عبارت‌اند از:
لوبکتومی تیروئید
در لوبکتومی، یکی از دو لوب تیروئید برداشته می‌شود. این روش می‌تواند برای برخی ندول‌های یک‌طرفه یا شرایطی که بیماری محدود به یک سمت تیروئید است، مورد استفاده قرار گیرد.
بعد از برداشتن یک لوب، ممکن است لوب باقی‌مانده بتواند هورمون مورد نیاز بدن را تولید کند؛ با این حال، وضعیت عملکرد تیروئید باید بعد از عمل بررسی شود و در بعضی افراد مصرف هورمون تیروئید لازم خواهد بود.
تیروئیدکتومی کامل
در تیروئیدکتومی کامل، تقریباً تمام بافت تیروئید برداشته می‌شود. این روش در شرایطی مانند برخی سرطان‌های تیروئید، گواترهای بزرگ یا بعضی موارد پرکاری تیروئید ممکن است توصیه شود.
بعد از برداشتن کامل تیروئید، بدن دیگر منبع طبیعی برای تولید هورمون تیروئید ندارد و معمولاً بیمار به درمان جایگزینی با هورمون تیروئید نیاز خواهد داشت.
برداشتن غدد لنفاوی گردن
در برخی موارد سرطان تیروئید، اگر غدد لنفاوی گردن درگیر باشند یا شرایط بیماری انجام این کار را ایجاب کند، جراح ممکن است هم‌زمان با عمل تیروئید، بخشی از غدد لنفاوی گردن را نیز بردارد. این اقدام برای همه بیماران مبتلا به بیماری تیروئید انجام نمی‌شود و به شرایط بیماری بستگی دارد.
قبل از جراحی تیروئید چه بررسی‌هایی انجام می‌شود؟
قبل از جراحی، پزشک باید مشخص کند که علت اصلی بیماری چیست و چه مقدار از تیروئید باید برداشته شود. بسته به شرایط بیمار ممکن است آزمایش‌های خونی، سونوگرافی تیروئید، نمونه‌برداری از ندول و سایر بررسی‌های لازم انجام شود.
در صورت وجود ندول مشکوک، نمونه‌برداری با سوزن ظریف یا FNA یکی از بررسی‌هایی است که می‌تواند در ارزیابی احتمال بدخیمی نقش داشته باشد. نتیجه این بررسی در کنار سایر یافته‌های بالینی و تصویربرداری در تصمیم‌گیری درباره درمان استفاده می‌شود.
همچنین پیش از جراحی، پزشک باید درباره داروهای مصرفی، بیماری‌های زمینه‌ای و شرایط عمومی بیمار اطلاعات کافی داشته باشد.
جراحی تیروئید چقدر طول می‌کشد؟
مدت زمان جراحی به نوع عمل، میزان بافتی که باید برداشته شود و شرایط بیمار بستگی دارد. بنابراین نمی‌توان برای همه بیماران زمان یکسانی تعیین کرد.
در موارد ساده‌تر، جراحی ممکن است زمان نسبتاً محدودی داشته باشد، اما اگر عمل پیچیده‌تر باشد یا نیاز به بررسی و برداشت غدد لنفاوی وجود داشته باشد، مدت جراحی می‌تواند بیشتر شود.
آیا بعد از جراحی تیروئید باید دارو مصرف کرد؟
این موضوع به میزان تیروئید برداشته‌شده و عملکرد بافت باقی‌مانده بستگی دارد.
پس از تیروئیدکتومی کامل، معمولاً مصرف هورمون تیروئید برای جایگزین کردن هورمون مورد نیاز بدن ضروری است. بعد از لوبکتومی، بعضی افراد بدون داروی هورمونی به عملکرد طبیعی خود ادامه می‌دهند، اما در برخی دیگر ممکن است بر اساس آزمایش‌های عملکرد تیروئید، مصرف دارو لازم شود.
دوز دارو نیز باید توسط پزشک و بر اساس شرایط هر فرد تعیین شود و نباید خودسرانه تغییر کند.
عوارض احتمالی جراحی تیروئید
مانند هر عمل جراحی، تیروئیدکتومی نیز می‌تواند با عوارض همراه باشد. احتمال و شدت عوارض به نوع جراحی، شرایط بیمار و عوامل مختلف دیگر بستگی دارد.
از مهم‌ترین عوارضی که پزشک پیش از عمل درباره آن‌ها توضیح می‌دهد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
تغییر صدا یا گرفتگی صدا
اعصاب حنجره در نزدیکی غده تیروئید قرار دارند و آسیب یا تحریک آن‌ها می‌تواند باعث گرفتگی یا تغییر صدا شود. بسیاری از تغییرات موقتی هستند، اما آسیب دائمی عصب نیز از عوارض شناخته‌شده جراحی تیروئید است.
کاهش سطح کلسیم
غدد پاراتیروئید که در نزدیکی تیروئید قرار دارند، در تنظیم کلسیم بدن نقش دارند. اختلال در عملکرد آن‌ها پس از جراحی می‌تواند باعث کاهش کلسیم خون شود. به همین دلیل در صورت نیاز، سطح کلسیم بیمار بعد از عمل بررسی می‌شود.
خونریزی و هماتوم
خونریزی بعد از جراحی تیروئید از عوارض مهم اما نسبتاً غیرشایع است که باید جدی گرفته شود. تورم سریع گردن یا ایجاد مشکل در تنفس پس از عمل نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
عفونت محل جراحی
مانند سایر اعمال جراحی، احتمال عفونت در محل برش وجود دارد، هرچند مراقبت مناسب از زخم می‌تواند به کاهش این خطر کمک کند.
مراقبت‌های بعد از جراحی تیروئید
بعد از عمل، رعایت دستورهای جراح اهمیت زیادی دارد. مراقبت‌ها بسته به نوع جراحی و وضعیت بیمار متفاوت هستند، اما معمولاً مواردی مانند مراقبت از محل برش، مصرف داروهای تجویزشده و مراجعه برای پیگیری در برنامه درمان قرار می‌گیرند.
بیمار باید هرگونه علامت غیرطبیعی را جدی بگیرد. تورم قابل توجه گردن، مشکل تنفس، خونریزی یا علائمی مانند گزگز و گرفتگی عضلات که می‌توانند با کاهش کلسیم ارتباط داشته باشند، نیازمند تماس با پزشک یا مراجعه فوری برای ارزیابی هستند.
جای زخم جراحی تیروئید چگونه است؟
برش جراحی تیروئید معمولاً در قسمت جلویی و پایین گردن ایجاد می‌شود. شکل نهایی اسکار به عواملی مانند روش جراحی، ویژگی‌های پوست، نحوه ترمیم زخم و مراقبت‌های بعد از عمل بستگی دارد.
جای زخم در هفته‌های اول ممکن است بیشتر دیده شود و با گذشت زمان تغییر کند. بنابراین ارزیابی ظاهر نهایی اسکار معمولاً در روزها و هفته‌های ابتدایی بعد از عمل انجام نمی‌شود.
چه مدت بعد از جراحی می‌توان به فعالیت‌های روزمره برگشت؟
زمان بازگشت به فعالیت‌های روزمره برای همه افراد یکسان نیست. نوع عمل، وضعیت عمومی بیمار، شغل و میزان فعالیت بدنی مورد نیاز، همگی در تعیین زمان بازگشت نقش دارند.
فعالیت‌های سبک معمولاً زودتر از فعالیت‌های سنگین قابل انجام هستند، اما درباره شروع ورزش، بلند کردن اجسام سنگین و بازگشت به کار باید دستور جراح را ملاک قرار داد.
آیا بعد از جراحی تیروئید رژیم غذایی خاصی لازم است؟
در بیشتر موارد، رژیم غذایی بعد از عمل بر اساس شرایط فرد و توصیه تیم درمان تعیین می‌شود. ممکن است در روزهای ابتدایی، به دلیل احساس ناراحتی در ناحیه گلو یا درد هنگام بلع، غذاهای نرم و مایعات برای بیمار راحت‌تر باشند.
اگر تیروئید به‌طور کامل برداشته شده باشد یا بیمار دچار اختلال کلسیم شود، ادامه درمان و مکمل‌های احتمالی باید بر اساس آزمایش و دستور پزشک انجام شود.
بنابراین مصرف خودسرانه مکمل‌های کلسیم، ویتامین‌ها یا تغییر رژیم غذایی جایگزین پیگیری پزشکی نیست.
انتخاب جراح تیروئید در کرج
جراحی تیروئید به دلیل قرار گرفتن غده در نزدیکی ساختارهای مهم گردن، به دقت جراحی و شناخت مناسب آناتومی این ناحیه نیاز دارد. هنگام انتخاب جراح، بهتر است درباره تخصص، سابقه فعالیت، تجربه در جراحی تیروئید، نوع عمل پیشنهادی و روند مراقبت‌های بعد از جراحی سؤال شود.
همچنین بیمار باید بداند چرا جراحی برای او پیشنهاد شده و آیا گزینه درمانی دیگری نیز وجود دارد. انجمن تیروئید آمریکا نیز توصیه می‌کند بیمار پیش از عمل درباره علت جراحی، میزان برداشتن تیروئید، خطرات احتمالی و نیاز به مصرف هورمون بعد از عمل با جراح خود صحبت کند.
جراحی تیروئید در کرج با دکتر امید نامداری
دکتر امید نامداری در سایت رسمی خود به‌عنوان جراح عمومی و زیبایی معرفی شده و سابقه فعالیت در حوزه جراحی عمومی، لاپاراسکوپی، تیروئید و پستان را اعلام کرده است. طبق اطلاعات منتشرشده در سایت ایشان، مطب در کرج، چهارراه طالقانی، خیابان شهید بهشتی، ساختمان پزشکان نور، واحد ۱۸ قرار دارد.
برای مراجعه، بهتر است پیش از حضور، درباره شرایط ویزیت، مدارک و آزمایش‌های مورد نیاز و زمان مراجعه از مطب اطلاعات به‌روز دریافت شود.
سوالات متداول
آیا هر ندول تیروئید نیاز به جراحی دارد؟
خیر. بسیاری از ندول‌های تیروئید خوش‌خیم هستند و الزاماً نیاز به جراحی ندارند. تصمیم برای جراحی بر اساس ویژگی‌های ندول، نتایج سونوگرافی، نمونه‌برداری و شرایط کلی بیمار گرفته می‌شود.
بعد از برداشتن کامل تیروئید باید تا آخر عمر دارو مصرف کرد؟
در تیروئیدکتومی کامل، معمولاً بیمار به مصرف مادام‌العمر هورمون تیروئید نیاز دارد، زیرا دیگر بافت کافی برای تولید طبیعی هورمون تیروئید وجود ندارد.
آیا بعد از لوبکتومی هم ممکن است نیاز به دارو وجود داشته باشد؟
بله. بعضی افراد بعد از برداشتن یک لوب همچنان عملکرد طبیعی تیروئید دارند، اما در برخی بیماران با توجه به آزمایش‌های بعد از عمل، مصرف هورمون تیروئید لازم می‌شود.
آیا جراحی تیروئید باعث تغییر صدا می‌شود؟
تغییر یا گرفتگی صدا از عوارض شناخته‌شده جراحی تیروئید است و می‌تواند موقتی یا در موارد نادر دائمی باشد؛ زیرا اعصاب کنترل‌کننده تارهای صوتی در نزدیکی تیروئید قرار دارند.
آیا جای زخم جراحی تیروئید باقی می‌ماند؟
برش جراحی معمولاً در قسمت پایین جلوی گردن ایجاد می‌شود و ممکن است جای آن باقی بماند. میزان دیده شدن اسکار به روش جراحی و عوامل فردی مانند نحوه ترمیم پوست بستگی دارد.
آیا جراحی تیروئید درد زیادی دارد؟
میزان درد بعد از عمل در افراد مختلف متفاوت است. احساس درد، کشیدگی یا ناراحتی در محل برش و گلو در روزهای ابتدایی ممکن است ایجاد شود و معمولاً پزشک داروهای لازم برای کنترل آن را تجویز می‌کند.
چه زمانی جراحی تیروئید ضروری است؟
ضرورت جراحی به علت بیماری بستگی دارد. سرطان یا ندول مشکوک، گواتر بزرگ همراه با علائم فشاری و برخی موارد پرکاری تیروئید از شرایطی هستند که ممکن است جراحی در آن‌ها توصیه شود. تشخیص نهایی و انتخاب روش درمان باید توسط پزشک انجام شود.
جمع‌بندی جراحی تیروئید در کرج
جراحی تیروئید برای همه بیماران با مشکلات تیروئیدی ضروری نیست و انتخاب آن به علت بیماری، وضعیت ندول یا گواتر، نتایج آزمایش‌ها و تصویربرداری و شرایط عمومی فرد بستگی دارد. در صورت نیاز به جراحی نیز ممکن است تنها یک لوب تیروئید برداشته شود یا بسته به شرایط، تیروئیدکتومی کامل انجام شود.
شناخت دقیق علت جراحی، روش پیشنهادی، عوارض احتمالی، احتمال نیاز به هورمون تیروئید و روند مراقبت بعد از عمل، به بیمار کمک می‌کند با آگاهی بیشتری درباره درمان خود تصمیم بگیرد. برای انتخاب روش مناسب، ارزیابی مستقیم توسط جراح و بررسی کامل پرونده پزشکی ضروری است.
